Το οξυγόνο μας είναι απαραίτητο για να ζούμε. Αλλά με κάθε ανάσα γηράσκουμε όλο και περισσότερο και η υγεία μας χειροτερεύει. Αυτό συμβαίνει λόγω των υποπροϊόντων της αναπνοής και άλλων φυσιολογικών διεργασιών του μεταβολισμού, που λέγονται ελεύθερες ρίζες. Κάθε μέρα βλέπουμε παραδείγματα ελεύθερων ριζών, όπως όταν το μέταλλο σκουριάζει, τα φρούτα σαπίζουν, το λάδι γίνεται πικρό. Όπως ακριβώς το μέταλλο σκουριάζει με την οξείδωση, συμβαίνει και σ’ εμάς το ίδιο καθώς γηράσκουμε. Οι περισσότερες ασθένειες προκαλούνται από μία αντίδραση του οργανισμού στην οξείδωση. Παραδείγματα εκφυλιστικών ασθενειών που συνδέονται με την ηλικία είναι ο καρκίνος, οι καρδιακές παθήσεις, η αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος, οι διάφορες παθήσεις του μυαλού και ο καταρράκτης.

Όταν εμφανίστηκε η θεωρία της οξειδωτικής επίδρασης των ελεύθερων ριζών το 1956, ήταν απλά μία ακόμη θεωρία σχετικά με την γήρανση. Ήταν μόνο τα τελευταία 20 χρόνια που η θεωρία αυτή αναγνωρίστηκε ως βάσιμη μέσω πολλαπλών μελετών. Σήμερα μπορούμε να πούμε ότι οι περισσότερες ασθένειες εμφανίζονται ως αποτέλεσμα της αντίδρασης του σώματος στις διεργασίες της οξείδωσης. Ο πιο απλός και πιο εύκολος τρόπος να αντιμετωπίσουμε την οξείδωση είναι η κατανάλωση αντιοξειδωτικών.

Υπάρχουν δύο πηγές ελεύθερων ριζών μέσα στο σώμα μας:

• Αυτές που παράγονται από τις φυσιολογικές διεργασίες του σώματος
• Και αυτές που μπορούμε να ελέγξουμε έως κάποιο βαθμό: κακή διατροφή, κάπνισμα, ηλιακή ακτινοβολία, ραδιενέργεια, υπεριώδης ακτινοβολία, τη μόλυνση του νερού και του αέρα, άλλους περιβαλλοντολογικούς παράγοντες, εντομοκτόνα, βιομηχανικές τοξίνες, φάρμακα κλπ.

Οι ελεύθερες ρίζες καταστρέφουν τα τοιχώματα των κυττάρων με αποτέλεσμα το εσωτερικό των κυττάρων να γίνεται ευαίσθητο σε βακτήρια, ιούς και καρκινικά κύτταρα.

Τα αντιοξειδωτικά προλαμβάνουν τις οξειδωτικές αντιδράσεις σταθεροποιώντας τις ελεύθερες ρίζες και επομένως προστατεύοντας τα κύτταρα από τη φθορά. Το σώμα μας έχει ένα φυσικό αντιοξειδωτικό σύστημα που αποτελείται από βιταμίνες, μέταλλα και ένζυμα. Η έλλειψη αντιοξειδωτικών βιταμινών και μετάλλων όπως το μαγγάνιο, ο ψευδάργυρος, το σελήνιο και ο σίδηρος δίνει τη δυνατότητα στις ελεύθερες ρίζες να προκαλέσουν φθορά στο σώμα μας και αυτό με τη σειρά του οδηγεί σε ασθένειες όπως η αρτηριοσκλήρωση, η αρθρίτιδα, το άσθμα, η σκλήρυνση κατά πλάκας, ο καρκίνος, το Αλτσχάιμερ και η πρόωρη γήρανση.

Οι αιτίες εμφάνισης του οξειδωτικού στρες είναι πολλές.

Πρώτα απ’ όλα, συμβαίνει όταν το ανοσοποιητικό μας σύστημα ενεργοποιείται κατά τη διάρκεια μίας ασθένειας ή μόλυνσης του σώματος. Οι χρόνιες και οι αυτοάνοσες ασθένειες διεγείρουν συνεχώς το ανοσοποιητικό σύστημα παράγοντας οξειδωτικά για εκτεταμένες χρονικές περιόδους και προκαλώντας φθορά των κυττάρων.

Ο δεύτερο λόγος είναι οι εξωτερικοί παράγοντες μόλυνσης.

Ο τρίτος λόγος φθοράς των κυττάρων είναι η ανεπαρκής κατανάλωση φρούτων και λαχανικών που προμηθεύουν στο σώμα τα αντιοξειδωτικά και τα μέταλλα που χρειάζονται για την αφομοίωσή τους.

Τα βασικά αντιοξειδωτικά είναι τέσσερα: η βήτα καροτίνη, η βιταμίνη C, η βιταμίνη E και το σελήνιο. Για να διασφαλίσουμε την πρόσληψη επαρκούς ποσότητας αντιοξειδωτικών θα πρέπει να συνδυάζουμε την καλή διατροφή με την χρήση διατροφικών συμπληρωμάτων.

Η βήτα καροτίνη είναι ένα δυνατό αντιοξειδωτικό πορτοκαλί χρώματος που υπάρχει στα κίτρινα και πορτοκαλί φρούτα όπως και σε μερικά πράσινα λαχανικά. Εξαιρετική πηγή βήτα καροτίνης είναι τα καρότα, οι γλυκοπατάτες, οι κολοκύθες, τα αποξηραμένα βερίκοκα, τα μάνγκο, οι γλυκές κόκκινες πιπεριές και τα σκούρα πράσινα λαχανικά με μεγάλα φύλλα.

Η βιταμίνη C προστατεύει από πάρα πολλές ασθένειες. Η συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα των 75-90 mg μπορεί να προστατέψει από το σκορβούτο, αλλά για την πρόληψη άλλων ασθενειών χρειαζόμαστε μεγαλύτερη δοσολογία. Η βιταμίνη C υπάρχει στα λεμόνια, στην παπάγια, στα ακτινίδια, στις φράουλες, στις πράσινες πιπεριές, στα μπρόκολα και στα πράσινα λαχανικά με μεγάλα φύλλα. Καλό είναι να καταναλώνουμε 5 μερίδες φρούτων και λαχανικών την ημέρα ή 100-200mg συμπληρώματος βιταμίνης C την ημέρα. Το ανώτερο συνιστώμενο όριο είναι 500mg την ημέρα.

Η βιταμίνη Ε υπάρχει στην φυσική μορφή της σε ολόκληρους σπόρους δημητριακών και σε φυτικά λάδια ψυχρής έκθλιψης. Επιβραδύνει την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού και του προστάτη, μειώνει τα επίπεδα χοληστερίνης, καθαρίζει τις τοξίνες από μόλυβδο και υδράργυρο, μειώνει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και βελτιώνει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Το σελήνιο προστατεύει από τον καρκίνο, ιδιαίτερα από τον καρκίνο το προστάτη, του παχέος εντέρου και των πνευμόνων, από καρδιακές παθήσεις, κατάθλιψη και μολύνσεις. Το σελήνιο είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο που εισχωρεί στις τροφές από το χώμα. Ωστόσο, η υπερβολική δόση σεληνίου – πάνω από 800mg την ημέρα – μπορεί να οδηγήσει σε δηλητηρίαση. Πλούσια σε σελήνιο είναι τα μπρόκολα, το σκόρδο και τα λαχανάκια βρυξελλών. Πιθανά σημάδια έλλειψης σεληνίου στο σώμα σας είναι η κατάθλιψη, η εξάντληση και οι μυϊκοί πόνοι. Συμπτώματα δηλητηρίασης από σελήνιο είναι η απώλεια μαλλιών, δοντιών, τα εύθραυστα νύχια και οι διαταραχές της λειτουργίας των εντέρων.

Είναι καλό να τρώμε πολλά λαχανικά (3-4 μερίδες) και φρούτα (2-4 μερίδες) κάθε μέρα, προσθέτοντας σ’ αυτά ξηρούς καρπούς, δημητριακά και όσπρια.

Ορίστε μία λίστα λαχανικών και φρούτων που έχουν υψηλό βαθμό απορρόφησης ελεύθερων ριζών:

Δαμάσκηνα, σταφίδες, βακκίνια (blueberries), βατόμουρα, φράουλες, λαχανίδα, σπανάκι, λαχανάκια βρυξελλών, λάχανο, αλφάλφα, πορτοκάλια, μπρόκολα, κόκκινα σταφύλια, παντζάρια, κεράσια, γλυκές κόκκινες πιπεριές, κρεμμύδια, καλαμπόκι και μελιτζάνες.