Η αύξηση του σωματικού βάρους -ανεξάρτητα από τις κατά καιρούς ισχύουσες κοινωνικές αντιλήψεις- οφείλεται κυρίως στην ποσότητα της προσλαμβανόμενης τροφής σε συνδυασμό με την ποιότητά της που είναι η ποσοστιαία συμμετοχή ουσιών διαφόρου θρεπτικής και θερμιδικής αξίας. Σε συγκριτικά λίγες περιπτώσεις η υπερβολική αύξηση του βάρους οφείλεται σε ορμονικές διαταραχές, ή σε σωματικές παθήσεις που είναι ανεξάρτητες από συναισθηματικούς και συμπεριφορικούς μηχανισμούς.

Η λήψη τροφής που τελείται για συναισθηματικούς λόγους είναι μια φυσιολογική διαδικασία. Οι άνθρωποι όλων των εποχών γιορτάζουν τρώγοντας και πίνοντας. Όταν συμβαίνει κάτι ευχάριστο ή κάτι δυσάρεστο έρχονται συνήθως οι φίλοι και οι συγγενείς φέρνοντας φαί, γλυκά, ή ποτά.

Παραδοσιακά ακόμα και οι κηδείες καταλήγουν σε ένα φαγοπότι. Αρκετές φορές όμως το άτομο διαπιστώνει ότι δεν μπορεί να πειθαρχήσει στην λήψη της ποσότητας ή της ποιότητας της προσλαμβανόμενης τροφής του. Η «απειθαρχία» αυτού του είδους συνιστά συναισθηματική λήψη τροφής η οποία όταν είναι συχνή, ή όταν ο εγκέφαλος έχει συνηθίσει να την χρησιμοποιεί σαν την μοναδική μέθοδο για να διορθώνει συναισθηματικές καταστάσεις, εκτρέπει το άτομο σε συμπεριφορές που μοιραία καταλήγουν στην αύξηση του σωματικού του βάρους και εν τέλει στην παχυσαρκία.

Πίσω από αυτή την «απειθαρχία» ή από την «μειωμένη θέληση επιβολής ορίων» πιθανά κρύβεται και κάτι που δεν το εξουσιάζει το άτομο και που οφείλεται στην χημεία ουσιών του εγκεφάλου που ονομάζονται νευρομεταβιβαστές.

Η γνώση και η κατανόηση του ρόλου αυτών των βιολογικών παραμέτρων και ουσιών που κρύβονται πίσω από την πρόσληψη τροφής είναι πιθανό να επηρεάσουν θετικά την συμπεριφορά του ατόμου στην περαιτέρω διαμόρφωση και τροποποίηση των διατροφικών του συνηθειών.